BLACK MARKETBAR &GRILL-9.jpg
 

Duurzaam kopje koffie

We drinken gemiddeld zo'n 3 kopjes koffie per dag. Maar hoe maken wij deze koffie? Kan dat ook op een duurzame manier? Is filterkoffie dan beter of een bonen apparaat? Hoe staat het eigenlijk met de capsules die zoveel gebruikt worden tegenwoordig?

 

 

De impact van ons kopje koffie

Het maken van zo'n heerlijke koffie heeft op vele vlakken impact op ons. Wij zetten er een aantal op een rijtje. 

Als je gebruik maakt van capsules 
Wereldwijd worden er ongeveer 10 tot 12 miljard capsules gebruikt per jaar! Dit heeft wel een grote impact op het milieu: 

  • De 'normale' capsules bevatten 5g aan plastic per cup

  • Voor het produceren van deze 12 miljard capsules is daarmee 75 miljoen liter olie nodig 

  • Per liter olie, wordt er 2kg CO2 uitgestoten, dit levert dus 150.000 ton CO2 op per jaar (ervan uitgaande dat deze capsules als huisvuil verbrand worden) 

Wil jij graag je capsules recyclen? Dat kan, de plastic capsules moeten natuurlijk bij het plastic afval. Maar dan wel graag eerst de koffie eruit halen 😊. Dit schijnen dus nog niet veel mensen te doen helaas.

De capsules van Nespresso zijn niet van plastic maar van aluminium gemaakt. Het produceren van deze capsules kost, net zoals bij plastic capsules, veel energie waardoor dit ook geen echt duurzame optie is. 

Wel heeft Nespresso een inzamelingssysteem bedacht, waardoor de capsules gerecycled zouden kunnen worden. Maar helaas doet slechts een derde van de Nespresso drinkers hieraan mee. De capsules van Dolce Gusto zijn helaas niet recyclebaar en moeten dus standaard bij het restafval. 

Filters 
De koffiefilters die je in de supermarkt koopt zijn gemaakt van papier. Deze filters kunnen maar een keer gebruikt worden, gelukkig mogen deze wel bij het GFT afval. Maar wist jij al dat in de meeste papieren koffiefilters die je in de supermarkt kunt kopen chloor, lijm en andere stoffen zijn verwerkt? Dit maakt het dan helaas niet de ideale kandidaat voor de GFT bak

Natuurlijk is er ook voor het produceren van papier (en ook gerecycled papier) enorm veel energie en water nodig. Energie vooral voor het verwarmen van het water en het drogen van de pulp tot papier. Eventueel bleken en de keuze voor een kartonnen of plastic verpakking bepalen de verdere milieubelasting. Meer weten over de impact van papier? Lees het in dezeKlooker mail. 

Verspilling 
Een voordeel van capsules is dan wel weer dat je precies genoeg koffie zet en niks zult verspillen, want elk kopje wordt op maat gezet. Dat is zeker een pluspunt gezien dat van alle drank die we weggooien, maar liefst 60% koffie en thee is. 

Wanneer we dus bijvoorbeeld filterkoffie zetten, hebben we eerder de neiging om te veel koffie te maken waardoor een groot deel in de gootsteen verdwijnt, dit blijkt uit een onderzoek van Milieu Centraal. De filterkoffie op een warmhoudplaatje laten staan om zo verspilling tegen te gaan? Dit gebruikt wederom veel energie. 

Koffiemachines 
Er zijn natuurlijk grotere energie verbruikers in het huishouden dan een koffiemachine. Vandaar dat koffiemachines geen energielabel krijgen zoals een koelkast of wasmachine. Echter is het toch belangrijk om hierbij stil te staan gezien iedereen vrijwel dagelijks meerdere kopjes koffie drinkt. Afhankelijk van wat voor een machine je hebt, gebruik je deze met een (papieren)filter, capsules of koffiebonen. 

Over elke machine is wel iets te zeggen qua duurzaamheid. Zo gebruik je voor een 'french press' een (papieren) filter en gekookt water. Hiervoor gebruik je dus weer water en gas of elektriciteit. Vervolgens moet deze nog worden schoongemaakt wat ook weer extra water verbruikt. Een normaal filterapparaat gebruikt ook weer een (papieren) filter en meer elektriciteit gezien het apparaat vaak aan blijft staan om de overgebleven koffie warm te houden. Daarbij komt dat deze apparaten geen lange levensduur hebben en (meestal) sneller eindigen bij het afval dan andere koffiemachines. 

Volgens Pre, is de beste keuze een bonen machine. Waarom? Omdat deze machines geen capsules of filters gebruiken, ze hoeven niet na ieder gebruik schoon gemaakt te worden, het apparaat maakt een kopje koffie waardoor er nooit te veel koffie gezet kan worden, er gaan hele bonen in dit apparaat waardoor de bonen minder bewerkt hoeven te worden en je ook nog eens de kans hebt om je 'lokale brander' te steunen en de machines hebben een langere levensduur dan de andere machines. 

 
aroma-aromatic-background-1855235.jpg

 

Belangrijke ontwikkelingen op het gebied van koffie zetten

 
 

1. Herbruikbare capsules 
Herbruikbare capsules zijn al een tijdje op de markt maar het lijkt erop dat deze pas recent meer aandacht hebben gekregen. Ze worden tegenwoordig in bijna elke duurzame webshops verkocht. Met deze herbruikbare capsules kun je verantwoord een kopje koffie zetten, je vult de capsule met jouw (biologische) koffie en drukt op de knop. Geen afval, alleen koffiedik. En daar weten tegenwoordig veel mensen raad mee. Waar je deze herbruikbare capsules kunt kopen? Lees er meer over in de tips! 

2. Koffiedik gebruiken
Koffiedik is het bezinksel dat overblijft na het zetten van koffie en wordt tegenwoordig gebruikt voor veel duurzame toepassingen. 

  • Koffiedik verwarmt al 15.000 huizen in Londen. Lees er hier meer over. 

  • Oesterzwammen groeien als kool op koffiedik. En oesterzwammen zijn overheerlijk. In Rotterdam en Amsterdam zijn er al bedrijven die de paddenstoel op grote schaal kweken op koffiedik. Een voorbeeld van een bedrijf dat deze techniek gebruikt is RotterZwam.

  • Je kan meubels en koffiezetapparaten maken van koffiedik. Zo maakt fabrikant Sanremo sinds 2013 koffiezetapparaten die voor 70 procent uit koffiegruis bestaan en maakt het Britse bedrijf Re-Worked meubels van koffiegruis.

  • Koffiedik kan worden gebruikt om het broeikasgas methaan af te vangen en op te slaan. Drink koffie, red het milieu. 

  • In combinatie met houtvezels en een biobased lijmstof, kan koffiedik gebruikt worden om koffiekopjes en schoteltjes te maken. Het Duitse bedrijf Kaffeeform gebruikt deze techniek en elk koffiekopje van de firma heeft een unieke, korrelige structuur.

3. Duurzaam abonnement 
Met CoffeeBundles kunnen koffieliefhebbers een abonnement nemen op duurzame koffie. Met het koffieabonnement combineert CoffeeBundles het circulaire en FairChain gedachtegoed. Klanten betalen per kopje koffie voor het gebruik van een koffiemachine van Siemens, geleverd door Bundles, en koffiebonen van Moyee Coffee. Onderhoudsmiddelen en reparaties zijn inbegrepen.

“Met behulp van een algoritme meten we hoeveel koppen koffie onze abonnees drinken, zodat we op tijd nieuwe bonen kunnen leveren via de brievenbus en maandelijks het juiste bedrag kunnen factureren”, zegt Wouter Kreuwel, kartrekker van CoffeeBundles.

Moyee Coffee, de andere partner in dit concept, bedacht het FairChain-principe uit ontevredenheid over de bestaande duurzaamheidslabels. Oprichter Guido van Staveren: “FairChain bestaat uit drie onderdelen. Ten eerste maken we economische impact door de waarde eerlijker te verdelen tussen producerende en consumerende landen. Ten tweede maken we sociale impact, aan de hand van het shared value-principe. Ten derde richten we ons op ecologische impact. We maken daarbij zelfs al gebruik van de blockchain. Wil je er meer over weten, check dan onze site

 
brewed-coffee-close-up-coffee-69976.jpg
 

Interessant

Interessant: kweek zelf je paddestoelen met je koffiedik

Paddenstoelen laten groeien vanuit koffiedik? Gebruik dan nu je gebruikte koffiedik als substraat om paddenstoelen op te kweken. Simpel, snel en goedkoop kun je van een beetje koffie met gemak drie keer oesterzwammen oogsten. Koffieprut is de ideale ondergrond omdat het door het verhitten van de koffie al gepasteuriseerd is en vol voedingstoffen zit. 

In januari 2013 was het idee voor Rotterzwam geboren. Paddenstoelen kweken in de stedelijke omgeving. De allereerste Rotterzwammen waren Shiitake op een eikenhouten stammetje. Op deze manier was het mogelijk om in je eigen tuin paddenstoelen te kweken. De stammetjes gaven namelijk ruim 4 jaar paddenstoelen.

Met de Rotterzam Growkit kun je je eigen koffiedik omzetten in overheerlijke oesterzwammen. Het proces werkt met koffiedik van gewone koffie, koffiedik uit de percolator, de espressomachine en Senseopads. Koffiedik is een universele en voedingrijke grondstof. Je werkt met kleine hoeveelheden koffie, dus je hoeft geen enorme koffieleut te zijn om dit te kunnen. Ook opsparen van koffiedik is niet nodig; je doet gewoon af en toe wat koffiedik in de emmer.

Niet alleen in Rotterdam doen ze dit maar ook in Limburg, met de Zwamburg paddenstoelen en in Den Haag met de Haagsezwam. Het produceren en consumeren van paddenstoelen is veel milieuvriendelijker dan bijvoorbeeld vlees. Paddenstoelen zetten namelijk voedingsstoffen 25 keer efficiënter om dan bij vleesproductie. Een extra reden om dus meer paddenstoelen te eten! 

Dus, zelf aan de slag  gaan met een growth kit? Volg dan deze 6 stappen: 

1. Spoel een leeg melkpak (of yoghurt- of sappak) met heet water. Scheur het pak aan de bovenkant open en sluit af met een paperclip. Het schroefdopgat is nodig voor beluchting en voor de zwammen om uit te ontsnappen. Sluit het gat af met ademende tape (leukopor) van de drogist, anders waait de vijand binnen: groene schimmel. Jij wilt witte schimmel. 

2. Schaf een portie broed aan, via vrienden, een winkel, online (rotterzwam.nl) of via een open dag of workshop bij een van de circulaire collectiefjes. Het kan – maar moeilijk – ook met stukjes voet of reepjes hoed van zo vers mogelijke oesterzwammen uit de winkel. 

3. Mix de hoeveelheid broed met ongeveer eenzelfde hoeveelheid dagverse en voldoende verzadigde koffiedrab: niet bruin (te droog), maar zwart (maar niet druipend). Eventuele filters mogen mee, schimmel lust die ook graag. 

4. Sluit het melkpak en trek vier, vijf dagen later je wenkbrauwen op bij het aanschouwen van een laag witte watjes op de koffie. Vul aan met dagvers koffiedrab. Ga zo door, laag na laag. Warmte (+20 °C) is goed, net als zuurstof en bij droogte een wolkje mist uit de plantenspuit. Mocht de groene schimmel Trichoderma toch binnendringen, dan snel eruit scheppen en het mycelium voldoende – maar niet té – vochtig maken, liefst met de plantenspuit.

5. Oefen  geduld als het pak vol is, er ontluiken uiteindelijk prachtige knopjes, die in een dag of drie, vier uitgroeien tot volwassen oesterzwammen. Niet te lang wachten, in zijn geheel afbreken en bakken in olie en een beetje zout en peper. Start met het voetje direct een nieuw project in een volgend zuivelpak, je ziet binnen een paar dagen of het voldoet als broed. Of gebruik een lege chipsbus, of een leeg latexemmertje. Boor of knip er wel een paar gaten in, ook mycelium wil ademen. Plak die gaten af met ademende tape, tegen groene schimmel.

6. Wacht af of er een tweede of zelfs derde vlucht– vruchtvorming in paddestoelenjargon – ontstaat. Gebeurt er niets, geef het mycelium dan een koudeshock: nachtje buiten, of in de regen. Of begin met een kwart van de oude schimmel een nieuw project. Schaal eventueel op naar bijvoorbeeld gebruikte yoghurt- mayo- of latexemmertjes. Oude projecten kunnen worden leeggekieperd in de tuin – uitstekende mest.

 
beverage-breakfast-brewed-coffee-374885.jpg

 

Tips & Tricks

1. Herbruikbare koffiefilter 
Ben jij gek op jouw filterapparaat? Gebruik dan een herbruikbare koffiefilter in plaats van de papieren versie. Zo heb je katoenen koffiefilters, bamboe filters, plastic filters maar ook metalen filters. Deze filters was of klop je uit na gebruik en gooi je dus niet weg! 

Het katoen en de bamboe geven geen bijsmaak aan de koffie, in tegenstelling tot papier. Het katoen absorbeert een deel van de oliën die vrijkomen uit de koffiebonen maar laat de stoffen die voor de smaak zorgen er doorheen gaan.

Opzoek naar een katoenen filter? Klik dan hier of hier. Liever een plastic (BPA vrij) filter? Deze koop je nu hier in de aanbieding! 

2. Gebruik je capsules? Koop dan herbruikbare of biologisch afbreekbare capsules
Wanneer je al een Nespresso- of andere capsule machine thuis hebt staan is het natuurlijk niet erg duurzaam om deze direct aan de kant te zetten. In plaats daarvan, blijf deze machine gebruiken maar dan wel met biologisch afbreekbare capsules of herbruikbare capsules. Zo kun je koffie kopen bij je lokale brander en daarmee de capsules vullen. 

Koop hiercomposteerbare capsules. Of hier in de aanbieding hervulbare capsules. 

3. Rotterzam via Ecomondo
Gooi de koffiedik dus niet weg en gebruik deze om paddenstoelen te kweken, zelf of met de growkit van Rotterzwam! Klik hier en gebruik de code ‘klookergrowkit’ voor 15% korting op jouw kit via de webshop van Ecomondo! Deze code is geldig t/m 31-05-2019. Je kunt hier op de website nog meer mooie koffie producten vinden.

4. Filterkoffie? Meet hoeveelheid 
Voordat je koffie gaat zetten met een filterapparaat of percolator, meet eerst de hoeveel koffie en water die je nodig zult hebben, ze verspil je niks en hoef je dus later ook niks weg te gooien. 

5. DIY: zelf een katoenen koffiefilter maken
Liever zelf een katoenen koffiefilter maken? Dat kan ook heel gemakkelijk. Klik hier en volg de stappen om zo jouw eigen duurzame filter te maken. 

6. Meer informatie over duurzame koffiebonen? Lees het in deze en deze Klooker mailing!