BLACK MARKETBAR &GRILL-2.png
 

Een duurzaam eitje

'Een ei hoort erbij' een veel gebruikt zinnetje in reclames en op ander marketing materiaal. Dat een ei erbij hoort zien we wel aan de consumptie van dit product: per jaar consumeren we in Nederland gemiddeld 2,9 miljard (!) eieren, gemiddeld dus zo'n 180 stuks per persoon per jaar. 

Trouwens, eet je liever geen eieren, dan kun je in dit artikel goede opties vinden om eieren te vervangen. 

Probeer - als je eieren eet - deze zo duurzaam en bewust mogelijk te consumeren. Hoe je dit doet? Dat kun je lezen in dit artikel. Een duurzaam eitje is namelijk niet zo gemakkelijk te kiezen. Er is namelijk een verschil tussen de duurzaamheid ervan en impact op dier en milieu.

Wat dit nu allemaal precies is, hoe je het beste eitje kiest, welke keurmerken er bestaan en meer, lees je allemaal in deze mailing. 

 
 

 

De impact van een (duurzaam) ei

Je kunt tegenwoordig verschillende typen eieren vinden in de supermarkt. Zo zijn er scharreleieren, vrije uitloop eieren en biologische eieren, ook bestaan er verschillende keurmerken. Op vele doosjes eieren in de supermarkt vind je b.v. het Beter Leven Keurmerk van de dierenbescherming.

We kunnen de impact van eieren onderverdelen in 2 delen: 1. de impact op het dier zelf en 2. de impact op het milieu. Lees hieronder meer over beide impacts! 

1. Impact op het dier 

Scharrelkippen, biologische kippen en vrije-uitloopkippen hebben de mogelijkheid om hun natuurlijke gedrag te vertonen doordat deze kippen bijvoorbeeld op stok kunnen, eieren in een nest leggen, scharrelen en een stofbad kunnen nemen. Ook kunnen deze kippen meestal naar buiten. 

Gelukkig zijn tegenwoordig de 'legbatterijen' in Nederland en de Europese Unie verboden. Dit in tegenstelling tot kooikippen. Zij hebben iets meer ruimte gekregen dan de legbatterijen en leven in betere kooien, de kolonie kooi of de verrijkte kooi (meer informatie hieronder). Maar deze kippen hebben van alle kippen de minste ruimte en kunnen niet (buiten) scharrelen. Kooikippen worden soms - terecht of niet terecht - weleens de 'nieuwe' legbatterijen van Nederland genoemd.  

In landen buiten de EU zoals Oekraïne, waar veel eieren vandaan komen, is de legbatterij trouwens nog toegestaan. Let dus altijd goed op de herkomst van eieren. Meer hierover onder het kopje 'interessant'. 

In Nederland bestaan er 2 soorten kooien voor de legkippen: 

1. Kolonie kooi: in deze kooi zitten de kippen met 30 tot 60 bij elkaar. In deze kooien zijn er zitstokken, legnesten en een klein stofbad. De kippen kunnen in deze kooien niet naar buiten en hebben ook geen natuurlijk daglicht. 

2. Verrijkte kooien: in deze kooien zitten 3 tot 5 kippen. In deze kooi is iets meer ruimte dan in de kooi van de legbatterij en ook is er een zitstok en een legnest. Ook deze kippen kunnen niet naar buiten en hebben geen natuurlijk daglicht. Deze kooien zijn nog toegestaan tot 2021 en daarna zijn ze (gelukkig) ook verboden. 

Van dit soort kippen werd ook tot recentelijk de snavelpunt afgeknipt. Waarom? Omdat de legkippen zo dicht op elkaar zaten en geen afleiding hadden, gingen ze zich uit verveling pikken. Dit ging zo ver dat ze elkaar soms doodpikten. Om dit tegen te gaan werd van deze kippen de snavelpunt onverdoofd afgeknipt met een heet mes. Gelukkig is dit sinds 1 januari 2019 verboden. 

 
 
animals-barn-bucket-840111.jpg
 
 

2. Impact op milieu 

De milieu impact van een ei kunnen we weer onderverdelen in 2 delen, A. de manier waarop de kippen gehouden worden en B. het soort voer dat de kippen krijgen. 

A. Het houden van kippen

Zoals hierboven beschreven, zijn er verschillende manieren om kippen te houden. Deze manieren hebben elk een andere impact op het milieu. Zo scoren kooikippen het beste qua milieu (vanwege fijnstof) maar op andere vlakken scoren biologische kippen beter (vanwege de biodiversiteit en een goede bodem) net als de scharrelkippen (vanwege het landgebruik).

Ruimte: ruimte die nodig is voor kippen en/of hun voer gaat natuurlijk ten koste van de natuur en andere landbouwgrond. Zo is voor biologische eieren de meeste ruimte nodig. Het gaat hier dan niet alleen om de ruimte voor de kippen maar ook de ruimte om het voer voor de kippen te verbouwen. Voor kooieieren is natuurlijk de minste ruimte nodig.

Fijnstof: kooikippen kunnen niet scharrelen en zorgen daarom voor geen fijnstof. Kippen die wel de mogelijkheid hebben om te scharrelen, creëren fijnstof. Het fijnstof dat in de stal opstuift, wordt via het ventilatiesysteem de omgeving ingeblazen en kan invloed hebben op de gezondheid van mensen die in de omgeving wonen. Er is niet bekend hoeveel fijnstof er vrijkomt bij kippen die buiten kunnen scharrelen, maar er wordt gedacht dat er minder fijnstof vrij komt omdat de bodem vaak minder droog is waardoor er minder fijnstof in de lucht kan 'waaien'. 

Vrije uitloop zorgt ook voor slechte stoffen in mest. Dit zijn vooral ammoniak, stikstof en fosfaat die door het buitenleven van de vrije uitloop kip in de lucht en het grondwater terecht komen. In een stal kunnen deze stoffen namelijk opgevangen worden voordat ze in de lucht of het grondwater terecht komen. 

Energieverbruik: ookenergieverbruik speelt een belangrijke rol in het bepalen van de duurzaamheid van een ei. Zo is er bijvoorbeeld energie nodig om de stallen te ventileren, te verwarmen en te verlichten. Zo heeft bijvoorbeeld een kilo kooi eieren de minste energie nodig en voor een kilo biologische eieren de meeste. De scharrel eieren en vrije uitloop eieren zitten hier weer tussenin.  Het On The Way to PlanetProof keurmerk laat zien welke eieren beter scoren op energie want in de stallen met dit keurmerk wordt groene energie gebruikt, meer hierover bij 'interessant'. 

B. Voeding

Hettweede gedeeltevan de milieu impact heeft te maken met de voeding die de kippen krijgen. Zo is het logisch dat hoe meer kippen vrij kunnen scharrelen, hoe meer ze zullen eten. Zo is er dus meer voeding nodig voor vrije uitloop kippen dan voor kooikippen. Kooikippen krijgen meestal ook meer soja als voedingsbron. Deze soja komt vrijwel altijd van buiten Europa en heeft dus niet alleen een lange afstand afgelegd maar het gaat soms ook nog eens ten koste van een tropisch bos. 

Biologische kippen krijgen een stuk minder soja en meer voeding uit de regio of zelfs van hetzelfde land waar de kippen gehouden worden. Dit is natuurlijk het meest voordelige voor het milieu, aangezien het tropisch regenwoud niet wordt uitgeput. En voor het voer van biologische kippen wordt bovendien geen kunstmest en ook geen synthetische bestrijdingsmiddelen gebruikt wat zorgt voor een betere bodem en dus voor meer biodiversiteit. Zo is bij het biologische keurmerk SKAL een belangrijk deel gewijd aan kunstmest en bestrijdingsmiddelen. 

 

 
cracked-egg-yolk-eggs-128885.jpg

Duurzame ontwikkelingen op het gebied van eieren 

 
 

1. Kipster
Kipster is volgens de oprichters de meest dier- en milieuvriendelijke kippenstal ter wereld. De kipster stallen zijn sinds einde 2017 te vinden in Oirlo, Noord-Limburg. Dit gebied huist de meeste legkippen van Nederland. De eieren van Kipster dragen het drie-sterren Beter Leven Keurmerk en de eieren worden daarnaast klimaatneutraal 'geproduceerd', dit wordt gedaan in samenwerking met de Universiteit van Wageningen. 

Zo zijn de stallen van Kipster bedekt met zonnepanelen en grote dakramen, zodat er altijd groene energie is en de kippen ook nog eens veel daglicht krijgen. Ook gebruikt Kipster geen landbouwgrond voor voedsel, de dieren worden gevoerd met 'reststromen'. Dat is eten dat overblijft van bijvoorbeeld supermarkten of bakkerijen. Ook zijn er boomstronken en boompjes geplaatst zodat de kippen een veilig gevoel krijgen, en hebben de stallen van Kipster een geavanceerd luchtzuiverings-systeem zodat de lucht die de stal verlaat compleet gezuiverd is. Met dit systeem wordt maar liefst 95% van het fijnstof tegengehouden. 

Kipster gaat ook iets anders om met haankuikens. In Nederland worden namelijk jaarlijks ongeveer 40 miljoen haankuikens geboren, deze haankuikens worden normaal gesproken direct vergast (😟). Hier was Kipster het niet mee eens: de haankuikens die bij Kipster worden geboren, groeien op in een biologische boerderij en worden later verwerkt. Mocht je dus wel vlees eten, dan zijn de producten van Kipster biologisch en een betere keuze dan normale kip in de supermarkt. De Kipster producten kun je kopen bij Lidl.

Verder heeft Kipster, naar eigen zeggen, het meest duurzame eierdoosje dat er is, gemaakt van aardappelzetmeel, cellulosevezels en water. Het vermindert de CO2 footprint ten opzichte van een gangbaar eierdoosje met zo’n 90%. Het staat zelfs in een museum in Londen! 

Resten_s3e1kz.jpg

2. Kip vrije ei alternatieven 
Er zijn momenteel veel ei-alternatieven op de markt. Dit zijn allemaal plantaardige opties en er blijven steeds opties bijkomen. De meest bekende ei-alternatieven worden vaak gebruikt voor het maken van vegan koek en cake. Voor 1 ei kun je de volgende 4 alternatieven gebruiken: 

  • 1/2 banaan 

  • 1 eetlepel gemalen chia zaad met 3 eetlepels water

  • 1 eetlepel gebroken lijnzaad met 3 eetlepels water

  • 3 eetlepels notenpasta

Tja, het ene alternatief is smakelijker dan de ander. Maar dit zijn een aantal plantaardige en natuurlijk ei-vervangers die momenteel veel gebruikt worden om te bakken.

Maar er bestaan ook al 'echte' ei vervangers, zoals de vegan eieren van Follow Your Heart waarmee je zelfs een vegan omelet of roerei kunt maken. Deze zijn meestal gemaakt van biologische soja of algen proteïne. 

3. Rondeel
Rondeel is net zoals Kipster, een nieuwe manier van pluimvee houden die beter is voor zowel dier als milieu. Rondeel focust op de natuurlijke behoefte van de kip. Zo is bijvoorbeeld het buitenverblijf bij Rondeel ingericht met boomstronken en ligt er natuurlijke bodembedekking. Het is voorzien van kunstgras waardoor de kippen het hele jaar door kunnen scharrelen. Ook wordt er dagelijks graan gestrooid in het dagverblijf van de kippen zodat het scharrelen bevorderd wordt. 

Doordat Rondeel zijn ruimte voor de kippen op deze manier inricht en rekening houdt met de natuurlijke leefomgeving van de kip, hebben zij het 3 sterren Beter Leven Keurmek, net zoals Kipster. De Rondeel kippen krijgen wel soja te eten. Deze soja is echter wel gecertificeerd en GMO-vrij, de voeding wordt namelijk geproduceerd volgens de afspraken die gemaakt zijn met de Ronde Tafel Verantwoorde Soja afspraken (RTRS). Deze afspraken richten zich onder andere op eerlijke productie, handel en het verwerken van soja. 

Ook worden de Rondeel eieren verkcht in biologisch afbreekbare eierdoosjes. Deze worden gemaakt van biologisch materiaal. De verpakking bestaat uit kokos- en aardappelzetmeel waardoor de doosjes na gebruik op de composthoop kunnen of in de GFT-bak. Zo is deze verpakking 1/10e van de CO2 voetafdruk van een normale papieren eierdoos. 

 
 
rondeel-e1499954738338.png
 
 
 

Interessant: ei-code en keurmerken van jouw eitje

Op verse eieren staat een ei-code, deze code geeft aan wat voor een ei het is en waar het ei vandaan komt. Je zult deze code vast wel eens hebben gezien op jouw eitje. Dit is vooral handig om te controleren wanneer de keurmerken op het doosje onduidelijk zijn of wanneer je losse eieren koopt. 

Een code ziet er bijvoorbeeld als volgt uit: 

0 - NL - 1234567

Het eerste gedeelte kan bestaan uit een nummer van 0 t/m 3. Hierbij geldt, hoe lager het getal, hoe beter het is voor de kip: 

0: Biologisch ei 
1: Vrije uitloop ei 
2: Scharrelei 
3: Kooi ei 

Het tweede gedeelte, NL, staat voor het land van herkomst. Het derde gedeelte van de code staat voor het nummer van het legkippenbedrijf. 

Ook bestaan er dus verschillende keurmerken voor eieren, hieronder worden deze kort benoemd.

Biologisch keurmerk: Wanneer eieren dit keurmerk hebben beteken dat dat de kippen naar buiten kunnen en biologisch voer krijgen. Ook hebben de kippen binnen meer ruimte en de biologische boeren gebruiken geen chemische bestrijdingsmiddelen of kunstmest. Daarbij moet 20% van het voer voor de kippen van het eigen bedrijf komen of op zijn minst uit de regio. 

EKO keurmerk: EKO is de internationale variant van het biologische keurmerk en moet dus voldoen aan dezelfde eisen en een aantal aanvullende. Zo mag er bij het EKO keurmerk per uitzondering wel gebruik worden gemaakt van kunstmatige grondstoffen mits er geen alternatieven zijn. Meer lees je hierover het EKO keurmerk. 

Beter leven keurmerk: dit keurmerk zegt iets over het dierenwelzijn - van in dit geval kippen - en bestaat uit 3 niveaus: 1, 2, of 3 sterren. Lees hier meer over dit keurmerk of bekijk de afbeelding hieronder. 

infographic-leghennen.jpg
 

Demeter: dit is een keurmerk van de biologisch-dynamische landbouw. Dit keurmerk voldoet aan dezelfde eisen als de eisen van het biologische keurmerk voor eieren, met nog een beetje extra. Zo hebben de kippen meer ruimte en lopen er ook hanen rond. En de helft van het voer moet van het eigen bedrijf komen. 

On the way to planet proof: dit is een keurmerk dat niet alleen kijkt naar het dier, maar ook naar het milieu. Zo kijkt dit keurmerk naar het gebruik van duurzame energie en de uitscheiding van milieubelastende stoffen zoals kunstmest en ammoniak. De stallen van de kippen met dit keurmerk moeten zo zijn ingericht dat de kip natuurlijk gedrag kan vertonen. Buiten deze kenmerken kijkt dit keurmerk ook naar transport voor zowel dier als milieu en heeft het een speciaal protocol voor zieke kippen. 

Milieu Centraal heeft hier nog een handig overzicht van gemaakt, zie afbeelding hieronder.

 
infographic-eieren-dierenwelzijn-en-milieu.png
 
 

 

Tips & Tricks

1. Let altijd op de ei-code 
Wanneer je eieren koopt in jouw lokale buurtsuper of op de markt, bestaat de kans dat je kooieieren tegenkomt. Let dus altijd goed op de ei-code zoals genoemd in dit artikel. Bedenk wel dat het levend vermalen, versnipperen of vergassen van de haantjes speelt bij alle eieren die je in de winkel, op de markt of in de buurt super koopt.. De enige eieren waarvoor dit niet geldt, zijn soms die van hobby-boeren en particulieren die voor hun plezier kippen houden en geen eieren laten uitbroeden.

2. Koop je eieren in de supermarkt?
Ga voor eieren met een keurmerk: Biologisch, Beter leven 2 of 3 sterren, EKO, Demeter of On the way to PlanetProof. Lees meer over de keurmerken in de Keurmerkenwijzer van Milieu Centraal.

3. Probeer eieren te kopen bij je lokale boer 
Bij eieren die je in de winkel koopt, ontkom je er niet aan dat je meewerkt aan het trieste lot van de haantjes. Afhankelijk van waar je woont, zijn er in je omgeving misschien ook wel hobby-boeren. Dit kan een alternatief zijn. Nu is de ene hobbyboer natuurlijk de andere niet. Tegenwoordig kunnen ook hobbyboeren behoorlijk veel dieren hebben en deze hoofdzakelijk houden als inkomstenbron.

Het minste risico op het leed van de haantjes is de particuliere ‘hobbyboer’: mensen die puur voor het gezelschap/plezier kippen houden. Als zij de dieren goed en professioneel verzorgen (en geen eieren laten uitbroeden/dieren laten bij fokken) zijn deze eieren diervriendelijker dan die in de winkel.

4. Eieren zitten ook in koekjes, cake, mayonaise en nog veel meer producten. 
Wil je bewust kiezen? Kijk dan op het etiket wat voor eieren erin zitten. Zie je alleen ‘eieren’ staan? Dan is de kans groot dat ze van kooikippen komen. Je kunt overigens ook navraag doen bij de fabrikant welk soort eieren er in hun product is verwerkt. De herkomst van eieren wordt namelijk altijd geregistreerd. Bovendien is navragen een goede impuls richting fabrikanten om (voortaan) diervriendelijkere eieren te gebruiken.

5. Kies vaker voor plantaardig i.p.v. een ei
Wist je dat je ook heerlijk kunt koken en bakken zonder eieren? Inspiratie hiervoor kun je bijvoorbeeld opdoen op de website van De Groene Meisjes of de VeganChallenge. Maar ook als je geen bak- of kooktalent bent, zijn er allerlei mogelijkheden. Kijk maar eens op Gewoon Vegan wat er zoal ook in de reguliere supermarkt te vinden is. Daarnaast bestaan er natuurlijk meer gespecialiseerde zaken zoals Veggie4UVeggiedeliVegan Mission en VEGA-Life waar je je hart kunt ophalen.