Vervuilende energie

Volgens de Rijksoverheid is veruit het grootste gedeelte van de energie die in Nederland wordt gebruikt nog steeds afkomstig van fossiele brandstoffen zoals aardolie, kolen en aardgas. Omdat we in Nederland makkelijk aan aardgas komen – bijvoorbeeld door de omstreden aardgaswinning in Groningen – is dat de meest gebruikte energievorm. En het wordt niet alleen door ons gebruikt, Nederland is ook een belangrijke leverancier van aardgas voor de buurlanden waar we officieel nog tot en met 2030 aan moeten leveren. Lees er hier meer over.

 
 
 Bron: CBS. 

Bron: CBS. 

Aardgas
Aardgas ontstaat doordat massa’s organische resten in de bodem blootgesteld worden aan druk van aardlagen, tijd en temperatuur. Dit verandert de resten eerst in veen, daarna in steenkool en onder nog meer druk en hogere temperaturen ontstaat aardgas. Het gebruik van deze brandstof veroorzaakt minder uitstoot van CO2 en andere vervuilende stoffen dan het gebruik van aardolie of steenkool. Maar in vergelijking met wind- of zonne-energie blijft het zeer veel vervuilender.

Steenkool
Steenkool komt bijna overal in de wereld in de bodem voor en is een goedkope brandstof, waardoor ze op grote schaal worden gebruikt. Maar de CO2 uitstoot bij verbranding is tweemaal zo hoog als bij de verbranding van aardgas voor de energievoorziening. Steenkolen worden verbrand in kolencentralesDe warmte die daarbij vrij komt zorgt voor stoom, die hoge druk zet op een turbine. Die turbine werkt uiteindelijk de energie op. 

Aardolie
Maar ook aardolie wordt in Nederland gebruikt. Omdat het als brandstof en als grondstof voor de productie van kunststof wordt gebruikt is Nederland nog erg afhankelijk van deze bron volgens de RijksoverheidAardolie is een brandbare vloeistof waarvan de oorsprong vergelijkbaar is met die van aardgas. De organische resten op de zeebodem worden blootgesteld aan druk, temperatuur en tijd waarna hun verbindingen veranderen tot lange koolwaterstofketens en er olie ontstaat. 

Het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat wijst ook naar risico’s bij het transport van olie, waarbij tijdens het verschepen ongelukken kunnen gebeuren en de olie in oceanen belandt. Er wordt heel wat onderzoek gedaan naar de schadelijke effecten van olie op het leven in de oceaan. In dit rapport wordt geconcludeerd dat het niet voor alle organismen funest is, maar dat we de gevolgen daardoor zeker niet mogen bagatelliseren. Voor zeevogels zijn de effecten bijvoorbeeld rampzalig, andere organismen kunnen nog relatief goed herstellen nadat in de eerste weken de olie zijn ergste klappen heeft uitgedeeld. Naast het directe korte termijn, is het nog de vraag wat de lange termijn gevolgen zijn van olie in de oceaan, over de mogelijke 'hidden damage' lees je hier meer. 


Duurzame energie

Gelukkig maakt Nederland ook al gebruik van duurzame energiebronnen. Hieronder op een rijtje welke duurzame energievormen er vandaag de dag worden ingezet.

Windenergie

Windenergie wordt opgewekt met het gebruik van windturbines die stroom opwekken, zonder de lucht te vervuilen of grondstoffen uit te putten. Bij het bouwen, onderhouden en afbreken van deze turbines komt er wel CO2 vrij. Echter hoeft een windturbine maar drie tot zes maanden te draaien om die hoeveelheid CO2 te compenseren. Bovendien produceert de windturbine in de gemiddeld 20 jaar die het ''leeft'' tot 80 keer zoveel energie als er nodig is om zichzelf te bouwen.

Tegenstanders van windturbines maken zich zorgen over de verstoring van de natuur. Windturbines kunnen de voedsel-, rust- en broedgebieden van vogels verstoren en daarnaast sterven jaarlijks ongeveer 1800 vogels door een turbine (in het verkeer sterven er jaarlijks twee miljoen vogels). Milieu Centraal zegt dat met goede planning de verstoring van natuur echt tot een minimum kan blijven. Daarom is het van belang dat er bij het plaatsen van windturbines goed wordt gekeken naar de natuur en welke dieren zich op bepaalde plekken begeven, zodat de turbines zo min mogelijk last veroorzaken.  

Zonne-energie

Een andere duurzame energiebron is de zon. Je kan zelf zonne-energie opwekken via zonnepanelen of een zonneboiler op je dak, maar er wordt ook op veel grotere schaal energie opgewekt via zonneparken of centrales. In Nederland kunnen we de technieken van grootschalig gebruik van zonnespiegels en zonneschotels nauwelijks gebruiken, omdat er direct zonlicht voor nodig is. Helaas raakt in Nederland het zonlicht de bodem pas via de wolken. Maar zonnepanelen worden wel op grote schaal gebruikt. Voor meer informatie over de verschillen tussen zonnespiegels, schotels en panelen: volg deze link.

Biomassa

Een betwiste vorm van duurzame energie komt uit de verbranding van biomassa. Biomassa bestaat uit organische materialen zoals hout, gft-afval, plantaardige olie, mest en uit gewassen die er speciaal voor geteeld zijn. Natuur en Milieufederaties wijzen erop dat afhankelijk van welke grondstof er gebruikt wordt, deze vorm van energie al dan niet duurzaam kan worden genoemd. In het geval van palmolie als grondstof, verbouwd op plantages waar bijvoorbeeld een regenwoud voor is gekapt, is biomassa geen duurzame energie te noemen. Maar als er een onuitputtelijke bron wordt gebruikt, zoals gft-afval of ander afval, dan is het al een stuk duurzamer. Maar bij de verbranding komt CO2 vrij! Waarom wordt biomassa dan wél als groene energie beschouwd en fossiele brandstof niet? Omdat de CO2 uit biomassa deel uitmaakt van de huidige koolstofcyclus, terwijl de CO2 uit fossiele brandstof niet meer thuishoort in deze koolstofcyclus en al miljoenen jaren oud is (zie feiten en cijfers biomassa). 

Waterkracht en aard- en bodemwarmte

Waterkracht, aard- en bodemwarmte worden minder gebruikt in Nederland, omdat het land er minder geschikt voor is.

Voor waterkracht worden waterturbines gebruikt. Op te grote schaal kunnen deze negatieve effecten hebben op de ecosystemen in het water, bijvoorbeeld door het veroorzaken van vissterfte. In de Nederlandse bodem is aardwarmte moeilijk, en daardoor duur, om te bereiken. Bodemwarmte is beter te bereiken en wordt gebruikt als woningverwarming in nieuwbouwhuizen. De bodem wordt warm door zonlicht, die bodemwarmte wordt ongeveer op 100 meter diepte afgetapt. 

Wat zijn de mogelijkheden op dit moment in Nederland?

Er is gelukkig al heel wat keus om een duurzame energieleverancier te kiezen, maar daarvoor moet je wel een paar dingen weten, die de Consumentenbond samen met Greenpeace voor jou heeft uitgezocht.  Want ook in de energiesector is greenwashing aan de orde.

  • Zoek naar energieleveranciers met eigen duurzame energieopwekkingscapaciteit. Deze leveranciers zorgen voor investeringen in duurzame productiecapaciteit.
  • Vermijd leveranciers die alleen maar stroom inkopen en weer doorverkopen of de stroom aan groene certificaten koppelen (Garanties van Oorsprong genoemd).
  • Energieleveranciers met zonne- en windenergie zijn altijd een plus. Leveranciers die met mate gebruik maken van waterkracht ook. Zoals al eerder uitgelegd is het aanbod van biogas lastiger te evalueren door de verschillende methodes. Transparantie vanuit de leverancier zou daarbij al kunnen helpen.  
  • Vermijd ook leveranciers die eigen kolen- of gascentrales hebben of daarin investeren (soms moet je daarvoor wat verder kijken dan je neus lang is, want daar maken ze natuurlijk geen reclame voor). 

Overzicht top 3 energieleveranciers in Nederland:

1.     Pure Energie: Pure Energie levert alleen stroom die ze zelf hebben opgewekt: zonne- en windenergie uit Nederland. 90% van de opbrengst pompen ze gelijk weer in nieuwe groene energieprojecten en 10% gaat naar het ondersteunen van duurzame projecten in Nederland.

2.     Qurrent: Hier krijg je alleen 100% groene Nederlandse stroom en CO2 gecompenseerd gas. En bij Qurrent kan je iets extra's doen: windtegoed opbouwen. In Zuid-Holland staan hun windmolens en die hebben ze verdeeld in kleine stukjes. Je kan een stukje van die windmolen kopen. De energie die door jou wordt opgewekt, wordt afgetrokken van je energierekening.

3.     OM: OM is het grootste energiecollectief van Nederland. Maar liefst 35 lokale en ambitieuze energieproducenten uit heel Nederland hebben zich in OM verenigd. Zij hebben allemaal hetzelfde doel voor ogen: Nederland verduurzamen en een bijdrage leveren aan een beter milieu. Ze leveren zonne- en windenergie en vergroenen het gas.

th (14).jpg

Naast het gebruiken van duurzame energie, kan je ook op andere manieren de ontwikkeling van duurzame energie een boost geven. 

Zo verkoopt de Windcentrale windenergie aan consumenten in de vorm van Winddelen, deze kunnen 16 jaar lang ongeveer 500 kWh per jaar leveren. Bij beleggingsfonds Meewind beleg je in duurzame energieproductie van windturbines en kan je mede-eigenaar worden van een windpark op zee, vanaf 1.000 euro met een verwacht rendement van 7 tot 10 procent.

Als er plannen zijn voor windmolens in jouw buurt, kan je actief meedoen aan de inspraakprocedure om te zorgen voor een goed geplaatste windturbine zonder verstoring van dier en mens.

Als je zelf energie wilt opwekken doormiddel van de zon, kan je zonnepanelen of een zonneboiler op je dak (laten) plaatsen. Eerst moet je checken of je dak geschikt is, dit kan (gratis) via ZonAtlas of via Milieu Centraal. Als je dak niet geschikt is, dan kan je wellicht zonnepanelen delen door een aandeel te kopen in zonnepanelen op een ander dak zoals een school of gymzaal. Slim! 

Meer gave initiatieven:

  • Zeekracht wil bijdragen aan het doel van de Nederlandse overheid om in 2050 alleen maar duurzame energie te produceren door middel van schone windenergie uit windparken op de Noordzee.
  • RESCoopNL geeft een overzicht van alle coöperaties in Nederland gericht op windenergie.
  • De Organisatie voor Duurzame Energie (ODE) verstrekt informatie over duurzame energie(coöperaties).
  • HIER opgewekt geeft een overzicht van lokale duurzame energie initiatieven.